Documentatie

Zoekt Saoedie-Arabië oorlog met Iran? Europese steun nodig?

Jan Willem Schnerr, 19 januari 2018

De nieuwe machthebber van Saoedie-Arabië gaat eind februari niet naar Berlijn. Dat is een statement want hij komt wel langs in Parijs. Prins Salman heeft de steun van Donald Trump voor zijn strijd tegen Iran. Ook Israël doet mee. Wat doen de Duitsers verkeerd?

Op 16 november vorig jaar gebruikte Sigmar Gabriel de term “politiek avonturisme” toen hij in Libanon sprak met zijn collega van Buitenlandse Zaken. Hij bedoelde de aggressieve politiek van de 32-jarige Salman die inmiddels de macht in het extreem conservatieve koninkrijk naar zich toe heeft getrokken. Oorlog en hongersnood in Jemen, gijzeling en afpersing van de premier van Libanon (door Macron vrijgepraat), blokkade van het ongehoorzame staatje Qatar, bruuskeren van de koning van Jordanië (in de kwestie Jeruzalem) en dreigende taal naar Iran. “Politiek avonturisme”: de jonge Salman is geen kritiek gewend. Hij belde een uur lang met Angela Merkel, maar die is haar minister dus blijkbaar niet afgevallen. De Saoedische ambassadeur is teruggeroepen, Duitse bedrijven krijgen even geen opdrachten meer.

De Saoedische prinsen werken al sinds jaar en dag in het geheim met Israël samen. De laatste tijd gebeurt dat wat openlijker. Hun gezamenlijk belang is de vernietiging van de macht van Iran. Ook Trump heeft daarvoor gekozen. Tien jaar geleden zou de steun van de Amerikanen genoeg zijn, nu niet meer. Europa moet dus meedoen als het even kan. Dat betekent dat Duitsland en Frankrijk over de streep moeten worden getrokken. De VS, Israël en de Saoediërs gaan dat samen doen. Trump stelde begin deze week de grote Europese landen een ultimatum van enkele maanden om samen met de VS het atoomverdrag met Iran op te zeggen. Duitsland, Engeland en Frankrijk stribbelen tegen en het ziet ernaar uit, dat dit conflict de komende maanden gaat escaleren. De Israëllobby draagt zijn steentje bij en is een hernieuwde campagne in Europa gestart om Iran voor te stellen als een groot gevaar (vanavond zal op de TV in het programma College Tour de topman van de Nederlandse inlichtingendienst AIVD zich in die lijn voegen). Het bezoek van Salman in februari aan Parijs dient hetzelfde doel. Het wordt koorddansen voor alle partijen. Het Duitse bedrijfsleven baalt natuurlijk maar de Duitse economie kan een stootje hebben. Het Franse bedrijfsleven wil van twee walletjes eten en zowel met Iran als met de Golfstaten zaken doen. Theresa May zit heel moeilijk.

Welke kant kan het opgaan? Frankrijk heeft Duitsland het komende half jaar hard nodig voor de hervorming van de Eurozone. De Engelsen moeten met beide landen op goede voet blijven in verband met de Brexit. Voor Europa kan de prijs van meedoen met de oorlogscoalitie tegen Iran heel hoog zijn. Een militaire aanval op Iran-bondgenoot Hezbollah in Libanon bijvoorbeeld om daar een burgeroorlog en machtswisseling – Hezbollah maakt deel uit van de regering van Libanon – uit te lokken, als escalatiestap richting Iran.

foto hierboven: in Jemen begrijpt niet iedereen wat er gaande is