Documentatie

“Apartheid”, “kolonialisme”

Door: Jan Schnerr - Laatst aangepast op: 5 augustus 2013
Jimmy Carter

Carter, oud president; aangevallen op de term “apartheid”

Samenvatting: Het israëlische systeem, apartheid? Kolonialisme?

Kolonisatie

De term “kolonialisme” wordt bijna altijd gebruikt in een historische context: kolonialisme is het oude systeem van overheersing van een gebied of land, door een westerse mogendheid met economische exploitatie als doel. Historisch is er enige reden voor vergelijkingen tussen het kolonialisme en de joodse staat. De vroege zionisten zagen zich als (joodse) Europeanen die in Palestina een voorpost vormden van de westerse beschaving. Na de stichting van de staat Israël in 1948 was het de Arabische wereld die de joodse staat een koloniaal project noemde. Tegenwoordig wordt gesproken van “kolonisatie” van de bezette gebieden door joodse kolonisten: de joden die zich in Oost-Jeruzalem en in de Westelijke Jordaanoever vestigen.

Er zijn belangrijke verschillen als Israël wordt vergeleken met het kolonialisme. Er is geen moederland. Tenzij men Engeland tot ongeveer 1940 als zodanig ziet en Amerika na die tijd. Maar Israël is geen kolonie, het is een zelfstandige staat. Er is bovendien geen streven om de Palestijnse bevolking in te schakelen in de joodse economie. Overeenkomsten zijn er eveneens. De koloniserende joden hebben de economische relaties met de westerse landen in handen. En er is ook sprake van exploitatie van natuurlijke hulpbronnen ten behoeve van de overheersende groep.

Apartheid

Apartheid is een maatschappijvorm waarin een ver doorgevoerde scheiding op grond van raskenmerken (uiterlijke genetische verschillen) is voorzien van een wettelijke onderbouw. Als Israël wordt vergeleken met Zuid-Afrika dan kan dat op drie niveaus. Ten eerste, het niveau van de ideologie. De aanwezigheid van veel Palestijnen wordt vanuit de zionistische visie gezien als niet gewenst maar waarschijnlijk onvermijdelijk. Ten tweede, de vraag: is er sprake van feitelijke apartheid? In Israël zelf is dat inderdaad in vrij sterke mate mate het geval. Er is scheiding van joodse en Palestijns-Israëlische staatsburgers: fysiek, economisch, sociaal en mentaal. In de bezette gebieden is dat in nog verdergaande mate het geval. Ten derde: Is er sprake van in wetgeving gegoten apartheid? In Israël zelf zijn er enkele tientallen wetten die discrimineren. In de bezette gebieden is de discriminatie radicaler. Er gelden aparte wettelijke systemen voor de joden en de Palestijnen die in die gebieden wonen.

Om hun systeem te consolideren waren/zijn zowel Zuid-Afrika als Israël genoodzaakt om het onderscheid tussen “blanken” en anderen, respectievelijk tussen joden en niet-joden te formaliseren en vast te leggen. In Zuid-Afrika in termen van ras. In Israël wordt terug gegrepen op religieuze concepten. De geestelijkheid is dan ook doorslaggevend in controversiële gevallen. In Zuid-Afrika ontzegde een minderheid (blanken) een grote meerderheid een gelijke positie ontzegde. In Israël zelf is de situatie oppervlakkig gezien volstrekt anders: 80% joden en 20% minderheden. Mocht er geen levensvatbare Palestijnse staat totstand komen dan is de verhouding binnenkort: 50% – 50%. Een ander verschil is dat in Zuid-Afrika de blanken niet pretendeerden deel uit te maken van een “blanke natie” in de wereld

Bantoestanbeleid; racistische opvattingen

In Israël zelf hebben de Palestijnse staatsburgers politieke rechten, met name passief en actief stemrecht. In tegenstelling tot de situatie in het Zuid-Afrika van de apartheid. In de praktijk zijn de Palestijnen in Israël uitgesloten van deelname aan de politieke macht. Zoals onder de apartheid moeten Palestijnen in de bezette gebieden pasjes dragen.

Het concentreren van de Palestijnse bevolking in de zogenaamde A- en B-gebieden lijkt op het Zuid-Afrikaanse Bantoestanbeleid. In Zuid-Afrika speelde de godsdienst een zekere rol ter onderbouwing van de apartheid. In Israël is die rol prominenter.

Onderscheid naar ras vormde de basis van het Zuid-Afrikaanse systeem. Etniciteit is de basis van de staat Israël. Ras is wetenschappelijk een achterhaald begrip. Een politiek denken dat zich baseert op onderscheid naar ras wordt racistisch genoemd. Racistische opvattingen komen blijkens recente onderzoeken overigens vrij veel voor in Israël.

 

DE KUNST VAN HET VERGELIJKEN

Vergelijken is niet gelijkstellen. Vergelijken kan ingewikkelde zaken verhelderen door de overeenkomsten en verschillen te beschrijven. Het maken van vergelijkingen tussen historische gebeurtenissen en politieke systemen is een veel voorkomende activiteit. Het gebeurt op wetenschappelijke niveau: bijvoorbeeld een vergelijking tussen de neergang van het Romeinse rijk en die van het Britse imperium. Het komt ook dagelijks voor in populaire of populistische discussies: “Mohammed was een legeraanvoerder en Jezus een vredestichter”, of (een impliciete vergelijking): “Israël’s grens van voor 1967 is de genocidegrens”. Soms zijn er achterliggende politieke bedoelingen. Netanyahu bijvoorbeeld, in verband met het Iraanse atoomprogramma: “Het is 1939″.

Het is zinloos om in het dagelijkse gesprek bij iedere vergelijking eisen te stellen aan de onderbouwing. In breder verband mag van publicisten en wetenschappers ten aanzien van het betreffende onderwerp, indien het een telkens terugkomende vergelijking is wel een visie gevraagd worden op overeenkomsten en verschillen. Het vergelijken van het Israëlische systeem met het kolonialisme respectievelijk de apartheid kan zinvol zijn. Voorwaarde is dat analyses van de overeenkomsten en verschillen deel uitmaken van de discussie in breder verband.

Kolonialisme voor verzamelaars. Bron: balfourproject.org

Wat is kolonialisme?

De term “kolonialisme” wordt bijna altijd gebruikt in een historische context: kolonialisme is het systeem van overheersing van een gebied of land, door een westerse mogendheid met economische exploitatie als doel. Dit kolonialisme liep in de jaren ’60 van de vorige eeuw op zijn eind. In sommige koloniën leidde het systeem tot de langdurige vestiging van grote aantallen mensen uit het moederland: Algerije en Nederlands Indië bijvoorbeeld. Meestal ging koloniale exploitatie gepaard met een systeem van scheiding van de oorspronkelijke bevolking en degenen die uit het moederland afkomstig waren. De ondergeschiktheid van de kolonie aan het moederland, bestuurlijk, militair en economisch, was een essentieel element in het systeem. De blijvende aanwezigheid van de oorspronkelijke bevolking is een ander kenmerk van kolonialisme. De arbeidskracht van die bevolking en soms hun koopkracht als afnemer was deel van het systeem.

Sommige landen worden in discussies over hun ontstaan “kolonistenstaten” genoemd. Canada, Amerika, Nieuw-Zeeland en Australië bijvoorbeeld. Daar vestigden kolonisten zich om er een eigen economie te stichten en zij vormden al snel een meerderheid. Het moederland verloor meestal snel zijn greep op de kolonie. Omdat de oorspronkelijke bevolking in de kolonisteneconomie geen rol speelde en zich in het algemeen verzette, bijvoorbeeld tegen verlies van grond, ontstonden spanningen die tot verdrijving of zelfs uitroeiing hebben geleid. Bij dit type kolonisatie is de oorspronkelijke bevolking volledig gemarginaliseerd. De meeste koloniën eindigden in dekolonisatie vanwege het numerieke overwicht van de gekoloniseerden. Ook als die (zoals in Zuid-Afrika) geen natie vormden.

“Lawrence of Arabia” (li.) met Amerikaanse journalist, kort na WO I: koloniale romantiek. Bron: majalla.com

Kolonialisme en het Israëlische systeem

Er worden geregeld vergelijkingen gemaakt tussen het kolonialisme en de joodse staat. Historisch is daar enige reden voor omdat de vroege zionisten zich zagen als (joodse) Europeanen die met hun “joods tehuis” in Palestina een voorpost vormden van de westerse beschaving. Een tijdlang zag men zich als deel van het Britse imperium, al dan niet om tactisch-politieke redenen. Vooral in de periode 1910 – 1930 had de joodse gemeenschap in Palestina intensieve economische relaties met het Engelse “moederland”. Na de stichting van de staat Israël was het de Arabische wereld die de joodse staat een koloniaal project noemde. De stichting in 1948 en ook de eerste twee decennia van de joodse staat vielen samen met de aftocht uit het Midden-Oosten van de twee grote koloniale machten, Engeland en Frankrijk. Het Arabisch nationalisme ging gelijk op met het antikolonialisme. Maar Engeland en Frankrijk streden in die tijd om behoud van invloed in het Midden-Oosten en hebben daartoe op verschillende manieren samengewerkt met Israël. Een voorbeeld was de Suezoorlog in 1956 waarin Israël, Frankrijk en Engeland een gezamenlijk aanvalsplan uitvoerden op Egypte.

In de laatste twee decennia wordt gesproken van “kolonisatie” van de bezette gebieden. De joden die zich in Oost-Jeruzalem en in de Westelijke Jordaanoever vestigen worden “kolonisten” genoemd. Dit woordgebruik (en ook het Engelse “settlers”) versterkt de associatie met de vroegere koloniale projecten. Daarbij wekt de term kolonialisme vrijwel uitsluitend negatieve associaties, terwijl de term “settler” in angelsaksische landen ook positieve associaties oproept.

Kolonialisme: de verschillen

Onder de voorstanders van de joodse staat is men vrijwel zonder uitzondering tegen het vergelijken van zionisme en kolonialisme. Onder de kritici van Israël wordt verschillend gedacht over de aanduiding van de joodse staat als “een koloniaal project”. Er wordt op een aantal verschillen gewezen met de oude Europese koloniën. In de eerste plaats is er geen sprake meer van een moederland. De relatie tussen Engeland en Palestina tussen 1920 en 1947 leek zeker op een relatie kolonie – moederland, maar Palestina had een gemengde bevolking waarin de joden aanvankelijk zelfs een kleine minderheid vormden. En het mandaat dat Engeland had ging niet in de richting van het bevoordelen van de joodse bevolking (wat overigens tot ver in de jaren ’30 wel gebeurde).

Een minstens zo wezenlijk verschil is het ontbreken van een beleid van de joodse gemeenschap en vanaf 1948 de joodse staat, om de autochtone bevolking in te schakelen in de joodse of “koloniale” economie. Het beleid van de joodse leiders voor 1948 was juist gericht op het creëren van een exclusief joodse economie gedreven door “joodse arbeid”. In het huidige Israël is het beleid in de bezette gebieden gericht op scheiding van joden en niet-joden, ook economisch. De diepere oorzaak van dit verschil met de vroegere Europese koloniën is dat die laatste, gezien vanuit het moederland (waar de strategische beslissingen werden genomen) rationele ondernemingen waren, met economische criteria: winst of verlies, rendement op investeringen. Terwijl het zionistische project in de eerste plaats ideologisch (en in toenemende mate religieus) gedreven is.

De Israëliër Moshe Machover wijst op een interessant verschil tussen Israël en de hierboven genoemde kolonistenstaten, die hij overigens onder het kolonialisme in het algemeen rangschikt:

In all places where the pattern of colonialism did not exploit the local labor, a new nation of settlers was formed. The same applied to Israel. A Hebrew nation was formed, as a settler nation. But in no other place did the indigenous people form into a unitary single nation with its own identity. In the US you had many nations of so called Indians. In Australia, there were hundreds of languages, and there was no unified national movement of the indigenous people. The Palestinian case is the sole exception. Here you have a colonial conflict, at the core of it, which has taken the form of a clash between a settler nation and an indigenous nation. That is unique in colonial history. (…) the settlers then formed the majority and they managed to marginalize the natives. But ours is an exceptional situation. You have a single Palestinian nation which moreover is part of a large national entity, Palestinians are a sort of second tier nationality of the Arab nation, which is one of the major world civilizations.
(israeli-occupation,org, 07-08-2012)

En:

Zionist colonization, in contrast, is more like the colonization of North America and Australia: based not on keeping the natives as a source of exploitable labour power but on excluding them by various forms of ethnic cleansing. The natives are not a source of surplus for the settlers; instead, they themselves are surplus to requirements. This is much worse for the indigenous people than South-African apartheid, because it is much more difficult to undo.
(idem, 24-10-2012)

Kolonialisme: overeenkomsten

Er was en is in Palestina/Israël evenals in de vroegere koloniën een autochtone bevolking. Daaronder was indertijd, eind negentiende eeuw, overigens ook een kleine joodse groep. Daartegenover stonden joodse nieuwkomers die al vroeg min of meer het monopolie hadden op de economische relaties met de westerse landen, de landen van oorsprong. Zo men wil: het “moederland”. Wat dat betreft: er is zoals gezegd formeel nooit een moederland geweest. Maar met enige verbeeldingskracht zou men Engeland tot de Tweede Wereldoorlog en Amerika na 1940 als het “moederland” van Israël kunnen beschouwen. Een derde punt is de exploitatie van de lokale bevolking of natuurlijke hulpbronnen. Dat is waarschijnlijk het belangrijkste aspect van het oude kolonialisme. Er is in de jonge staat Israël na 1948 inderdaad op grote schaal sprake geweest van exploitatie van natuurlijke hulpbronnen ten behoeve van de overheersende groep en het verdrijven van de oorspronkelijke bevolking uit de economisch/klimatologisch meest gunstige gebieden. Vanaf 1967 is dat ook gebeurd in de bezette gebieden. Gaza is sinds terugtrekking van de kolonisten in 2005 een bijzonder geval, zij het dat daar hetzelfde geldt voor de bodenschatten voor de kust.

In verschillende publicaties wordt naar analogieën gezocht tussen Israël en de kolonisatie van Algerije. Dat komt wellicht in de eerste plaats omdat de traumatische dekolonisatie daar plaatsvond in dezelfde periode (jaren ’50 tot in de jaren ’60) waarin de staat Israël werd opgebouwd. Er was bovendien een nauwe samenwerking tussen Frankrijk en Israël. Zekere parallellen zijn te vinden in het moreel afglijden van het Franse leger voor wat betreft de toegepaste methoden tegen de autochtone bevolking toen die niet reageerde met berusting maar met doorgaand verzet. Een tweede parallel schuilt in het feit dat de Fransen buiten het strijdgebied (in het moederland) niet in staat waren die realiteit op-de-grond tot zich te laten doordringen. Die realiteit was niet te verenigen met de visie op de eigen moraliteit en die van het leger (“onze eigen Franse zonen”). Iets soortgelijks maar minder extreem: de politionele acties in Nederlands Indië. Een derde punt is de radicalisering van de “pieds noirs”, de Algerijnse Fransen die Algerije als deel van hun vaderland beschouwden dat zij, temidden van een geminachte bevolking hadden opgebouwd. NB: Edward Saïd legt de nadruk op de westerse minachting voor de culturen van het oosten als een belangrijke oorzaak van het Israëlische “kolonialisme” en het kolonialisme in het algemeen. De marxist Machover ziet het primaat in de economische factoren maar ontkent niet het belang van de culturele factor. Zie hierboven.

Wat is “apartheid”?

De term “apartheid” is een Nederlands woord dat in internationaal Engels is overgenomen om het specifieke systeem van discriminatie aan te duiden dat in Zuid-Afrika tot de jaren ’90 van de vorige eeuw heeft bestaan. De VN heeft de term apartheid overigens inmiddels zo breed gedefinieerd dat vrijwel elke systematische discriminatie op etnische basis, zoals ook die in Israël, daaronder valt. Met de blik op Zuid-Afrika kan apartheid worden omschreven als een maatschappijvorm waarin een ver doorgevoerde scheiding op grond van “raskenmerken” (uiterlijke genetische verschillen) is voorzien van een wettelijke onderbouw.

De Zuid-Afrikaanse apartheid en het Israëlische systeem

Bij het bespreken van de vraag of en in hoeverre Israël een apartheidsstaat is, moet onderscheid worden gemaakt tussen drie niveaus. Ten eerste, het ideologisch niveau: in hoeverre streeft het zionisme naar apartheid? Ten tweede: is er sprake van feitelijke apartheid in Israël zelf en/of in de bezette gebieden? Ten derde: Is er sprake van een in wetgeving gegoten apartheid?

De zionistische ideologie ging idealiter uit van een land zonder volk waarin joden onder elkaar konden leven. Een leeg land voor joden. Dat was het oude Palestina niet. Dat werd het ook niet tijdens de onafhankelijkheidsoorlog, ondanks de verdrijving van het grootste deel van de autochtone bevolking. Het ideaal is door de langdurige bezetting en de gedeeltelijke annexatie van delen van de Westelijke Jordaanoever (Oost-Jeruzalem, Golan) verder uit zicht geraakt. Toch wordt de aanwezigheid van vijfeneenhalf miljoen Palestijnen vanuit de zionistische visie nog steeds gezien als niet gewenst maar onvermijdelijk.

Weg voor joden, weg voor Palestijnen. Bron: mideastposts.com

De feitelijke situatie in Israël komt neer op scheiding van joodse en Palestijns-Israëlische staatsburgers: fysiek, sociaal en mentaal. In die zin zijn er overeenkomsten met het apartheidsbeleid in Zuid-Afrika. In de bezette gebieden is de scheiding radicaler. De Palestijnen daar hebben geen staatsburgerschap en zij vallen onder joods militair bestuur. De overheersende partij spreekt recht, in principe militair recht. Hier zijn meer overeenkomsten met de vroegere apartheid. De actieve kolonisatiepolitiek vanaf eind jaren ’70 is gepaard gegaan met de verdrijving van de oorspronkelijke bevolking naar Palestijnse concentratiegebieden.

Er zijn in Israël zelf enkele tientallen wetten die discrimineren naar joods en niet-joods. Het staatsburgerschap en rechten die daaruit voortvloeien zijn voor joden en niet-joden in verschillende wetten geregeld. Dienstplicht geldt alleen voor joden. Daaruit vloeien belangrijke verschillen voort in het latere maatschappelijke leven. In de bezette gebieden is het juridisch onderscheid ook na bijna vijftig jaar bezetting, radicaler. Er gelden aparte wettelijke systemen voor de joden en de Palestijnen die in die gebieden wonen.

Zuid-Afrika en Israël: verschillen

In Zuid-Afrika was sprake van een minderheid die een (grote) meerderheid een gelijke positie ontzegde. In Israël is de situatie oppervlakkig gezien volstrekt anders: het land heeft 7,8 miljoen staatsburgers waarvan ruim 1,9 miljoen niet-joden (2011). Indien men echter de Arabische inwoners van Oost-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook meetelt (met het oog op de mogelijkheid dat er geen levensvatbare Palestijnse staat komt) en rekening houdt met verschillende geboortecijfers, dan heeft “Groot-Israël” op korte termijn een joodse minderheid in plaats van een zeer grote joodse meerderheid. De analogie met de apartheid zou dan in de publieke opinie in het Westen meer naar voren kunnen komen.

In Zuid-Afrika was men om het systeem in stand te houden genoodzaakt om het onderscheid tussen “blanken” en anderen vast te leggen en te formuleren in termen van ras. Ook in Israël is een dergelijk onderscheid doorslaggevend voor de positie van het individu. Maar het criterium ligt niet op het gebied van onderscheid naar ras maar is van etnische aard: jood/niet-jood. In beide gevallen waren/zijn commissies respectievelijk religieuze functionarissen belast met individuele beslissingen in het onvermijdelijke grijze gebied. Daarbij wordt in Israël terug gegrepen op religieuze concepten.

Een wezenlijk onderscheid tussen Israël en Zuid-Afrika is dat de Zuid-Afrikaanse blanken niet pretendeerden deel uit te maken van een “blanke natie” in de wereld. Blanken van buiten Zuid-Afrika hadden niet als blanke automatisch recht op staatsburgerschap. Een ander verschil, waar onder andere John Dugard op wijst voor wat betreft de bezette gebieden, is dat de bezetting ook na bijna vijftig jaar formeel een tijdelijk karakter heeft: “In principle, the purpose of military occupation is different from that of apartheid. It is not designed as a long-term oppressive regime but as an interim measure that maintains law and order in a territory following an armed conflict and pending a peace settlement.”

Zuid-Afrika en Israël: overeenkomsten

In Israël zelf hebben de Palestijnse staatsburgers politieke rechten, met name passief en actief stemrecht. In tegenstelling tot de situatie in het Zuid-Afrika van de apartheid. Dit verschil wordt gerelativeerd door het feit dat als gevolg van het numerieke overwicht van joodse staatsburgers, Israël in tegenstelling tot Zuid-Afrika zijn niet-joodse staatsburgers politieke rechten kan geven, zonder dat dat leidt tot enige participatie van Palestijnen in de politieke macht.

Jimmy Carter, oud-president van de VS noemt andere overeenkomsten zonder daarbij het element racisme te betrekken op Israël:

(Carter:) I made it plain that I was not referring to racism, but simply to the desire to acquire Arab land inside Palestinian territory. And there is a total establishment imposed by Israeli powers of a separation of the two peoples from one another. I would say that in many ways the treatment of the Palestinians by the Israeli occupying forces is as onerous – and in some cases more onerous – as the treatment of black people in South Africa by the apartheid government. All Palestinians have to carry passes. When I was there monitoring elections in 2005, there were 719 roadblocks closed by concrete barriers, earth mounds or by official Israeli checkpoints. The Palestinians can’t move from one place to another. They can’t grow produce, for instance, to sell to their own people if it competes with Israeli fruit, vegetables and flowers. Gaza, which was supposed to have been abandoned, is absolutely imprisoned in a wall that the Israelis have built all around it. There are only two possible openings in that wall. One opens into the Sinai, and is open to only a few chosen people. And the other is open into Israel, and it has been closed almost all the time since the Israeli so-called withdrawal from Gaza.

Geregeld wordt gewezen op overeenkomst tussen de concentratie van de Palestijnse bevolking in de zogenaamde A- en B-gebieden (40% van het oppervlak van de Westelijke Jordaanoever) en de Zuid-Afrikaanse Bantoestans. Er zijn overeenkomsten, zoals het zwak gefundeerde zelfbestuur, het op formele gronden ontkennen van de verantwoordelijkheid van Israël als bezettende macht voor het welzijn van de bevolking en de pasjessystemen. Het verschil blijft dat de zwarten in Zuid-Afrika op grote schaal werden ingezet in de blanke economie.

Een geheel andere overeenkomst ligt op religieus gebied. Er was een religieuze rechtvaardiging van de apartheid waar vooral een deel van de blanke Afrikaners gevoelig voor was. Voor de overige blanke bevolking was deze rechtvaardigingsgrond niet of nauwelijks relevant. Ook in Israël speelt de religie bij het religieuze deel van de joodse bevolking een belangrijke rol in de rechtvaardiging van discriminatie. Binnen seculier joods Israël spelen uit de godsdienst afkomstige opvattingen omtrent “het Land Israël” een grotere rol dan bij seculier blank Zuid-Afrika.

Racisme respectievelijk etnisch onderscheid

Het is belangrijk het verschil te benadrukken tussen racisme en het maken van etnisch onderscheid. Bij een etnische groep gaat het om een verzameling mensen die zich onderling met elkaar verwant voelen. Dat gevoel is gebaseerd op een werkelijke of veronderstelde gemeenschappelijke afkomst of stamboom. De term ras dient om mensen in te delen in groepen op basis van een aantal uiterlijke kenmerken die het gevolg zijn van genetische afkomst. Etniciteit houdt ook in het delen van bepaalde culturele eigenheden en gemeenschappelijke historische ervaringen. Sommige etnische groepen hebben ook een taal gemeen of een godsdienst. Onderscheid naar ras vormde de basis van het Zuid-Afrikaanse systeem. Etniciteit is de basis van de staat Israël. Ras is wetenschappelijk een achterhaald begrip. Een politiek denken dat zich baseert op onderscheid naar ras wordt racistisch genoemd. Racistische opvattingen komen blijkens recente onderzoeken vrij veel voor in Israël.

Er zijn verschillende factoren die invloed hebben gehad op racistische houdingen in Israël. De vergaande scheiding van joden en niet-joden. De half seculiere, half religieuze mythevorming met betrekking tot de rechtstreekse (genetische) afstamming van de joden, van het volk uit de tijden van de Thorah/het Oude Testament. De veronderstelde fundamentele vijandigheid van de niet-joden (Arabieren) in en rond Israël ten opzichte van joden in het algemeen. Het toeschrijven, onder andere in het onderwijs en het leger, van negatieve eigenschappen aan Arabieren. De fundamentele onbetrouwbaarheid van andere niet-joden (het eeuwige antisemitisme).

Het hieruit voortvloeiende racisme uit zich op verschillende manieren. In de eerste plaats tegen Arabieren, zowel in de bezette gebieden als in Israël zelf. In de tweede plaats tegen buitenlandse werknemers en illegale immigranten. Maar in de derde plaats ook tegen groepen binnen de joodse maatschappij zelf. Met name de Mizrahi, de joden afkomstig uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten hebben al tientallen jaren te maken met racistische houdingen en discriminatie. Fysieke scheiding, “minderwaardigheid” van de ander en veronderstelde existentiële dreiging door de vijandige massa waren ook in Zuid-Afrika belangrijke psychologische elementen voor het instandhouden van het systeem.

 

Literatuursuggesties:

1. Carter, Jimmy Palestine Peace not Apartheid. NY/Londen/Tor./Sydn., Simon & Schuster, 2006.

2. Kimmerling, Baruch. Zionism and Economy. Cambridge, Mass.: Schenkman Publishing Company, 1983.

3. Shamir, Ronen. The Colonies of Law : Colonialism, Zionism, and Law in Early Mandate Palestine. Cambridge, Cambridge University Press, 2000.

4. Peleg, Ilan en Dov Waxman. Israel’s Palestinians; The Conflict Within. Cambridge, Cambridge University Press, 2011.

5. Waltz, Viktoria en Jad Isaac (ed). The Fabrication of Israel. About the Usurpation and Distruction of Palestine through Israeli Zionist Spatial Planning. Author’s Edition, Dortmund, 2010.

6. Human Rights Watch. Israeli Schools Separate, Not Equal; Palestinian Arab Citizens Face Discrimination in Access to Education. 4 december 2001.

Sites en zoektermen:

1. Internationaal Strafhof apartheid

2. The Rights Forum apartheid

3. John Dugard apartheid

4. Russell Tribunal Israel apartheid

5. archive.adl.org apartheid analogy wrong

6. colonialism Algeria Israel

CITAAT:

1. “Israel, like South Africa, is an apartheid state.” Voormalig 1e minister van Zuid-Afrika, Hendrik Verwoerd, Rand Daily Mail, 23 november 1961.

2. “What’s Happening to Palestinians Has a Name: Apartheid”. Jonathan Cook, Mideastposts, 13 juni 2013.

Nog geen reacties op: “Apartheid”, “kolonialisme”

Uw reactie:

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>